Zastosowanie hialuronidazy w niwelowaniu skutków ubocznych po wstrzyknięciu kwasu hialuronowego


Artykuł ukazał się na łamach czasopisma Aesthetic Business 3/2019. Aby zakupić roczną prenumeratę, kliknij TUTAJ

Stosowanie implantów z kwasu hialuronowego powinno być wykonywane przez specjalistów znających zasady leczenia reakcji niepożądanych po wstrzyknięciu kwasu hialuronowego, który posiada swoją odtrutkę–panaceum – hialuronidazę. Najważniejsze zastosowania hialuronidazy to ziarniniaki, powikłania naczyniowe i zakażenia bakteryjne typu biofilm.

W Europie dostępne jest ok. 200 rodzajów wypełniaczy, produkowanych przez ponad 50 różnych firm. Najbardziej znany wypełniacz to oczywiście kwas hialuronowy, został on wprowadzony na rynek w 1996 roku w Szwecji.

Reakcje niepożądane to najczęściej powikłania typu ziarniniak, biofilm – zakażenie bakteryjne oraz najrzadsze, ale najbardziej dramatyczne powikłania naczyniowe – martwica skóry i występująca  wyjątkowo rzadko utrata wzroku – opisana już około 150 razy. 

Najważniejsze przyczyny to brak zachowania prawidłowych warunków sanitarnych, w tym przestrzegania zasad aseptyki podczas wykonywania iniekcji, brak zweryfikowanego producenta, marna jakość kwasu hialuronowego: wysoki poziom białek i toksyn bakteryjnych, niewłaściwe sieciowanie preparatu.

Do przyczyn zaliczyć też trzeba stany zapalne ukryte u osoby poddawanej zabiegowi, np.: problemy z zębami, zapalenie zatok, czyraki, opryszczka, liszajec. Antidotum na te wszystkie problemy to znana wszystkim osobom wykonującym zabiegi hialuronidaza. 

Hialuronidaza to enzym z klasy hydrolaz depolimeryzujący kwas hialuronowy, w wyniku czego zmniejsza się lepkość środka, co ułatwia rozprzestrzenianie się obcych substancji i drobnoustrojów w organizmie (z tego powodu bywa nazywana „czynnikiem rozprzestrzeniającym”).

Wytwarzana jest przez bakterie oraz plemniki (w przednim odcinku akrosomu, ułatwiając ich wniknięcie do komórki jajowej), a także przez neutrofile. Obecna jest w jadach zwierząt. 

Stosowana w lecznictwie, np. jako substancja ułatwiająca wchłanianie iniekcji o dużych objętościach, do leczenia krwotoków wewnątrzocznych lub do zmniejszenia objawów po pomyłkowym pozanaczyniowym podaniu tiopentalu oraz w zabiegach estetycznych w celu rozpuszczenia kwasu hialuronowego. 

Najważniejsze przed podaniem hialuronidazy, to wykluczyć osoby z alergią na jad owadów błonkoskrzydłych. Przed pierwszorazowym podaniem należy wykonać test śródskórny. Wynik odczytujemy po 72 godzinach oraz w przypadku wyniku ujemnego podajemy enzym hialuronidazę.

Każdego z pacjentów poddawanych takiej terapii należy informować o skutkach ubocznych.

Podstawowe zadanie to przed wykonaniem nawet próby uczuleniowej właściwie zebrać wywiad z pacjentem co zabezpieczy osoby wykonujące zabieg przed powstaniem nawet groźnych dla życia powikłań.

Według prof. Olszańskiego, wybitnego znawcy zabiegów estetycznych hialuronidazę należy podawać tylko jednej firmy z odpowiednią datą ważności. Do wykonania testu w celu wykluczenia alergii na hialuronidazę należy użyć 20 U enzymu po uprzednim rozpuszczeniu w odpowiedniej ilości soli fizjologicznej lub użyć gotowego rozpuszczonego preparatu.

Po upływie 3 dni odczytujemy wynik próby. Dodatkowo prof. Olszański radzi wykonać test skin prick z następujących alergenów: histamina, test kontrolny (0,9% Natrii Chorati), test wołowy lub owczy w zależności od pochodzenia enzymu hialuronidazy.

Hialuronidaza – enzym antidotum przy leczeniu powikłań, jest białkiem pochodzenia zwierzęcego, najczęściej otrzymywana jest z jąder owczych lub bydlęcych. U bardzo małej grupy pacjentów około 0,1% może po podaniu wystąpić natychmiastowa nadwrażliwość typu I oraz typu IV – zwana opóźnioną.

Enzym ten jest stosowany w medycynie od wielu lat między innymi w okulistyce, onkologii, chirurgii plastycznej i anestezjologii.  W zabiegach estetycznych z powodzeniem stosowany ponad 15 lat. Występującym najczęściej objawem alergii jest odczyn miejscowy – obrzęk, rumień, świąd, szczypanie w miejscu oddania enzymu. 

Kolejnym powikłaniem jest występujący już rzadziej obrzęk naczynioruchowy Quinckego – choroba skóry i błon śluzowych charakteryzująca się występowaniem ograniczonych obrzęków. Obrzęki te są niebolesne, niezapalne, bez świądu, nie poddają się uciskowi i najczęściej obejmują twarz, kończyny i okolice stawów.

Zdarzają się także obrzęki w obrębie błon śluzowych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Obrzęki ustępują samoistnie lub pod wpływem leczenia w ciągu 24–72 godzin. Obrzęk naczynioruchowy pojawia się w różnym wieku najczęściej w wieku dziecięcym lub okresie pokwitania, ale zdarza się też początek w wieku dorosłym. Częstość występowania objawów jest różna od 1–2 razy na tydzień do kilku w ciągu całego życia. 

Obrzęk naczynioruchowy może być groźny dla życia, gdy zlokalizowany jest w gardle lub krtani i gdy grozi zamknięciem dróg oddechowych. Może wówczas dojść do asfiksji, a w konsekwencji do śmierci. Kolejnym powikłaniem jest też pokrzywka. Po raz pierwszy reakcję anafilaksji na hialuronidazę opisał Ebo w roku 2005. 

Jeszcze raz przypominamy, aby wykonać próbę uczuleniową i odczytać ją po 15 i 30 minutach – wykluczenie alergii typu I oraz po 72 godzinach, aby wykluczyć alergię typu IV – opóźnioną. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej po podaniu hialuronidazy stosujemy leki sterydowe i antyhistaminowe.

Należy takie testy wykonywać zawsze w gabinecie dysponującym tymi lekami, w razie wystąpienia groźnych dla życia powikłań i alergii typu I. Pamiętajmy, że najważniejsze to właściwa reakcja na powstałe powikłania oraz umiejętność radzenia sobie z nimi.

dr n. med. Anna Markowicz

Lekarka z pasji i zamiłowania. Od początku swej drogi związana z medycyną estetyczną i antiaging.

 

 

 

 

 


Artykuł ukazał się na łamach czasopisma Aesthetic Business 3/2019
Zamów prenumeratę Aesthetic Business klikając TUTAJ>

 

  

 

 

Artykuł ukazał się na łamach czasopisma Aesthetic Business 1/2019
Zamów prenumeratę Aesthetic Business klikając TUTAJ>