Trudny pacjent czyli psychologiczne aspekty wykonywania zabiegów medycyny estetycznej


Czy zastanawialiście się kiedyś dlaczego pacjenci tak chętnie wykonują zabiegi medycyny estetycznej i jaki wywierają one wpływ na ich psychikę? Nie? W dzisiejszym artykule postaram się przybliżyć te aspekty. To jak  siebie postrzegamy jest subiektywną oceną która obejmuje nasze uczucia, przekonania, zależności kulturowe, jest także uzależniona od dobrostanu psychicznego. Odczucia dotyczące wyglądu możemy koncentrować na całym ciele lub na jego  określonych aspektach np. oczy, skóra, włosy, paznokcie.

Zadowoleniu z wyglądu przypisuje się subiektywnej percepcji oraz interpretacji cech własnego ciała. Z tego względu w zależności od stanu psychicznego obraz ten może być adekwatny lub nie do stanu faktycznego.

Postrzeganie własnego ciała kształtuje się pod wpływem różnych czynników, najczęściej w okresie dzieciństwa i wczesnego wieku młodzieńczego. Do czynników tych należą m.in.  stosunek rodzica do dziecka, porównywanie się pod kątem atrakcyjności z rówieśnikami, stosunek partnera seksualnego, który może podbudować lub zmniejszyć akceptację własnego ciała.

Ważny wpływ mają także czynniki kulturowe i wszechobecne mass media. Obecny model w naszej kulturze to młoda, szczupła kobieta, o gładkiej skórze, zadbanych włosach i paznokciach. Osoba taka identyfikowana jest z kobietą sukcesu i poczuciem własnej wartości.  W trakcie naszego życia obraz naszego ciała może ulegać modyfikacjom w zależności od stanu zdrowia, czy różnych wydarzeń życiowych.

Obraz ciała jest bardzo ważnym elementem postrzegania siebie, dlatego też wpływa na ogólna samoocenę. Dotyczy to w szczególności kobiet, ze względu na ocenę atrakcyjności fizycznej jakiej są często poddawane.  W przypadku mężczyzn wygląd ma nieco mniejsze znaczenie, ponieważ ma on być silny i sprawny, a nie ’’piękny’’.

Nie mniej jednak coraz częściej także mężczyźni poddają się rozmaitym zabiegom estetycznym. Zachowanie takie wiąże się ze zmianami kulturowymi, gdzie mężczyzna coraz częściej skupia się na własnej atrakcyjności.

W idealnym świecie wszystkie kobiety są szczupłe, z zadbanymi lśniącymi włosami i jędrną skórą bez oznak starzenia oraz wydatnymi ustami. Mają długie, zgrabne nogi bez grama cellulitu. Niestety idealny świat nie istnieje, a każda z nas widzi w sobie jakiś ‘’defekt’’.

Co zatem sprawia że jedne z kobiet decydują się na wykonanie zabiegów estetycznych, a inne nie? Proces ten rozgrywa się w czasie, u jednych jest spontaniczny i krótki, a u innych wymaga czasu i analizy potencjalnych zysków i strat.

Zawsze jednak wiąże się z potrzebą zaspokojenia swoich potrzeb i towarzyszącemu temu napięciu psychicznemu. Pozytywne osiągnięcie celu, obniża napięcie psychiczne.

Problem powstaje u osób ciągle niezadowolonych, zbyt mocno skupiających się na własnym wyglądzie. Takie jednostki mogą mieć tendencję do wykonywania nadmiernej ilości zabiegów estetycznych, ponieważ nie będą widziały rezultatów.

Może być to spowodowane:

  • Zbyt dużą koncentracją na niewielkich deformacjach ciała – osoba taka wyolbrzymia małe defekty ciała, jest bardzo wrażliwa i zorientowana na własną atrakcyjność. Zazwyczaj chroni się w ten sposób przed głębszym problemem psychicznym. Pacjent taki zazwyczaj nie jest zadowolony z efektu zabiegu (jeżeli jest, doszukuje się nowych niedoskonałości do poprawy);
  • Negatywnie utrwalonym przekonaniem na temat własnego wyglądu – odczucia te najczęściej mają podłoże w okresie dzieciństwa i związane są z negatywną oceną przez rodziców. Jeśli taka osoba podejmie próbę zmiany wyglądu, zwykle nie przynosi ona trwałego wzrostu samooceny;
  • Sysmorfofobią – czyli lękiem spowodowanym przeświadczeniem, że wygląda się nieestetycznie. Pacjent taki ma obsesje na punkcie własnego wyglądu, ciągle się sobie przygląda i prosi o opinię bliskie sobie osoby, które oczywiście potwierdzą jego zdanie. Maluje się, lub ubiera tak, aby zakryć dany defekt. U wielu osób występują myśli samobójcze, stany lękowe. U takich osób usunięcie problemu skutkuje doszukaniem się kolejnego;
  • Problemami psychicznymi – np.: depresją, zaburzeniami seksualnymi, schizofrenią, zaburzeniami jedzenia;

Osobom z zaburzeniami natury psychologicznej w pierwszej kolejności trzeba pomóc  odkryć źródło problemu, wyleczyć, dopiero potem można wykonać zabieg estetyczny. W przeciwnym razie nigdy nie będzie zadowolony z efektu.

Kolejną kwestią na którą musimy zwrócić uwagę jest osobowość naszego klienta. Jest to indywidualna cecha, która charakteryzuje reakcje i zachowania każdej osoby w danych warunkach.

W artykule J. Oldhama i L. Morrisa „Twój psychologiczny autoportret. Dlaczego czujesz, kochasz, myślisz, działasz właśnie tak?” wyodrębniono 14 typów osobowości: sumienny, pewny siebie, oddany, dramatyczny, wygodny, awanturniczy, zmienny emocjonalnie, poważny, czujny, wrażliwy, niezwyczajny, samotniczy, ofiarny i władczy. Chciałabym omówić trzy moim zdaniem najbardziej problematyczne typy.

Typ dramatyczny – osobowość tę charakteryzuje barwność, dbałość o wygląd zewnętrzny, entuzjazm, potrzeba przyciągania uwagi. W naszym gabinecie osoba taka potrzebuje dużo uwagi, oczekuje wyjątkowego traktowania i oferty (procedury zabiegu) stworzonej specjalnie dla niej.

Osoby takie potrzebują wytworzenia więzi emocjonalnej z zabiegowcem. Nie są zainteresowane informacjami o skutkach ubocznych i powikłaniach po zabiegowych, za to po zabiegu idealizują jego wykonanie. W przypadku takich osób musimy bardzo poważnie podchodzić do wypełnienia ankiety zabiegowej i uświadomienia pacjentowi jakie następstwa mogą nastąpić po jego wykonaniu.

Typ zmienny emocjonalnie  – cechuje go  namiętność, zaangażowanie, skłonność do okazywania własnych emocji, wrażliwość uczuciowa, brak hamulców, spontaniczność. Życie osób tego typu jest zdominowane przez sferę związków, emocji i samokontroli.

Osoby takie często mają zmienne nastroje, są wymagające i kapryśne. W gabinecie oczekują dużego zainteresowania i poświęcenia im wiele uwagi. Często się zdarza iż nie są zadowoleni z uzyskanego efektu zabiegu. Osoby takie starają się uzyskać dużą więź emocjonalną z osobą wykonującą zabieg. Jeżeli poświęci im się dużą uwagę, będą takiego specjalistę wychwalały, ale jeżeli nie uda się im nawiązać wystarczającej więzi emocjonalnej są zdolne do zdyskredytowania  w oczach innych.

Typ awanturniczy – osoby takie mają swoją skalę wartości, muszą czuć adrenalinę, lubią ryzykowne zachowania.

Lubią przekraczać granice, często uprawiają sporty wyczynowe. Nie potrzebują akceptacji otoczenia, same wyznaczają sobie cele. W gabinecie osoba taka pojawi się z jasno sprecyzowanym celem, najczęściej będzie wiedziała jaki dokładnie chce wykonać zabieg.

Po wykonanym zabiegu nie będzie opowiadał znajomym o efektach. Najprawdopodobniej nie będzie stosować się do zaleceń po zabiegowych. Jeżeli zabieg nie spełni jego oczekiwań to obarczy całą winą specjalistę. Jest zdolny do zrobienia wielkiej awantury w gabinecie w obecności innych klientów.

Jest to grupa ludzi sprawiająca największe problemy w gabinetach bez względu na uzyskany wynik zabiegu.

We wszystkich przypadkach niezmiernie ważne jest, aby nasz klient otrzymał zalecenia po zabiegowe w jasnej i przystępnej formie, dodatkowo omówionej przez specjalistę.

Kwalifikacja do zabiegu

Na efektywność przeprowadzonego zabiegu ogromny wpływ ma prawidłowa kwalifikacja pacjenta. Nie chodzi tu tylko o aspekty medyczne, ale także psychologiczne. Pamiętajmy, że zadowolony klient to nasza wizytówka i najlepsza reklama.

Musimy zatem trzymać się ustalonego planu w rozmowie z pacjentem:

  1. Ustalenie problemu – pacjent zgłaszający się do specjalisty oczekuję zniwelowania określonego defektu skórnego. Należy jednak obiektywnie ocenić czy problem istnieje i z jakim nasileniem;
  2. Ustalenie realnego celu – nie zawsze oczekiwania pacjenta pokrywają się z realnymi możliwościami zabiegu. Należy jak najbardziej obrazowo wytłumaczyć na czym polega zabieg i jakich efektów pacjent może się spodziewać, aby jak najbardziej zminimalizować niezadowolenie po wykonaniu zabiegu;
  3. Ustalenie czy pacjent zrozumiał wszystkie wcześniejsze aspekty i jest gotowy do współpracy – nie każdy zabieg estetyczny ograniczy się do jednej procedury, dlatego też musimy ustalić z pacjentem czy jest gotów pod kątem psychicznym i finansowym do uczestnictwa w całej serii.

Jeżeli spełnimy powyższa warunki możemy być pewni sukcesu.

 

Marta Dymek, kosmetolog, szkoleniowiec Akademii MEAA by Dermatic

!DSC_0321Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi na wydziale farmaceutycznym ukończony tytułem mgr kosmetologii. Szkoleniowiec w MEAA by Dermatic, członek Krajowej Izby Kosmetologii, właścicielka gabinetu.

Jej pasją są zabiegi z dziedziny kosmetologii i medycyny estetycznej. Specjalizuje się w zaawansowanych procedurach estetycznych, propagujących jednocześnie bezpieczne i holistyczne podejście do pracy z pacjentem. W wolnej chwili pisze specjalistyczne artykuły skierowane do profesjonalistów z branży beauty.